Agent ubezpieczeniowy prowadzi działalność na podstawie umowy agencyjnej zawartej z zakładem ubezpieczeń. Wykonuje czynności agencyjne w imieniu lub na rzecz ubezpieczyciela. Broker ubezpieczeniowy znajduje się po drugiej stronie tej relacji – czynności brokerskie w zakresie ubezpieczeń wykonuje w imieniu lub na rzecz klienta.
Ta różnica wpływa na sposób działania obu pośredników, zakres rozwiązań, które mogą przedstawić, oraz charakter ich relacji z klientem. Nie oznacza natomiast, że jeden model pośrednictwa jest właściwy w każdej sytuacji. Wybór powinien zależeć przede wszystkim od tego, jakiej usługi potrzebuje klient.
Broker reprezentuje klienta, a agent działa na rzecz zakładu ubezpieczeń
To podstawowa różnica między brokerem a agentem i jednocześnie punkt wyjścia do zrozumienia pozostałych odmienności. W praktyce pośrednik może pomagać klientowi zebrać informacje, przedstawić rozwiązanie ubezpieczeniowe czy uczestniczyć w procesie zawarcia umowy. Sama obecność pośrednika pomiędzy klientem i zakładem ubezpieczeń nie przesądza więc jeszcze o tym, czy mamy do czynienia z agentem, czy z brokerem. Znaczenie ma podstawa, na której działa.
Na czyją rzecz działa agent ubezpieczeniowy?
Agent ubezpieczeniowy jest przedsiębiorcą wykonującym działalność agencyjną na podstawie umowy zawartej z zakładem ubezpieczeń i wpisanym do rejestru agentów. Czynności agencyjne wykonuje w imieniu lub na rzecz ubezpieczyciela. Agent może otrzymać od zakładu ubezpieczeń pełnomocnictwo do zawierania umów. Zakres takiego pełnomocnictwa określa między innymi rodzaje ubezpieczeń, których dotyczy działalność agenta, oraz maksymalną sumę ubezpieczenia lub sumę gwarancyjną, na jaką może on zawrzeć pojedynczą umowę.
Oznacza to, że agent funkcjonuje w ramach relacji z zakładem lub zakładami ubezpieczeń, których produkty dystrybuuje. Nie należy jednak rozumieć tego jako działania przeciwko interesom klienta. Przepisy dotyczące dystrybucji ubezpieczeń nakładają na dystrybutorów określone obowiązki wobec klientów.
Przykładowo przed zawarciem umowy należy określić wymagania i potrzeby klienta na podstawie uzyskanych od niego informacji. Proponowana umowa powinna być zgodna z tymi wymaganiami i potrzebami.
Na czyją rzecz działa broker ubezpieczeniowy?
W przypadku brokera punkt wyjścia jest inny. Czynności brokerskie w zakresie ubezpieczeń są wykonywane w imieniu lub na rzecz klienta. Jeżeli więc przedsiębiorstwo zwraca się do brokera w sprawie ochrony ubezpieczeniowej, to właśnie ono znajduje się po stronie reprezentowanej przez brokera. Broker może następnie kontaktować się z zakładami ubezpieczeń, pozyskiwać informacje potrzebne do przygotowania rozwiązania i wykonywać inne czynności mieszczące się w zakresie działalności brokerskiej.
Agent wyłączny, multiagent i broker – dlaczego nie należy mylić tych modeli?
Częstym uproszczeniem jest stwierdzenie, że agent oferuje ubezpieczenia jednej firmy, natomiast broker porównuje propozycje wielu ubezpieczycieli. Taki podział nie jest wystarczająco precyzyjny. Agent może działać na rzecz jednego zakładu ubezpieczeń, ale może również współpracować z większą liczbą ubezpieczycieli. Dlatego liczba dostępnych marek czy przedstawianych ofert nie pozwala sama w sobie stwierdzić, czy dany pośrednik jest brokerem.
Agent współpracujący z jednym zakładem ubezpieczeń
Agent może wykonywać czynności agencyjne na rzecz jednego zakładu ubezpieczeń w danym dziale ubezpieczeń. Jego działalność opiera się wtedy na relacji z tym ubezpieczycielem.
Jeżeli klient zwraca się do takiego agenta, otrzymuje dostęp do produktów zakładu ubezpieczeń, na rzecz którego agent działa. Może być to odpowiednie rozwiązanie na przykład wtedy, gdy klient jest już zainteresowany ofertą konkretnego ubezpieczyciela i chce uzyskać informacje o jego produktach oraz zawrzeć umowę. Zakres działania agenta wynika przy tym między innymi z umowy agencyjnej i udzielonego mu pełnomocnictwa.
Multiagent również może przedstawiać produkty kilku ubezpieczycieli
Inaczej wygląda sytuacja, gdy agent współpracuje z większą liczbą zakładów ubezpieczeń. W praktyce określa się go często mianem multiagenta. Taki pośrednik może posiadać w swojej ofercie produkty kilku ubezpieczycieli. Dzięki temu klient może w jednym miejscu poznać więcej niż jedną propozycję. Nie zmienia to jednak podstawowej pozycji multiagenta. Nadal prowadzi on działalność agencyjną i wykonuje czynności na rzecz zakładów ubezpieczeń, z którymi współpracuje.
Właśnie dlatego możliwość przedstawienia ofert kilku firm nie jest cechą, która pozwala odróżnić multiagenta od brokera. Ma to także znaczenie z punktu widzenia odpowiedzialności. Ustawa odrębnie reguluje sytuację agenta wykonującego czynności na rzecz jednego zakładu oraz agenta działającego na rzecz więcej niż jednego zakładu ubezpieczeń w zakresie tego samego działu. Do tego zagadnienia wrócimy w dalszej części artykułu.
Dlaczego broker działa według innego modelu?
Broker nie staje się brokerem dlatego, że może kontaktować się z wieloma ubezpieczycielami. Decydujące znaczenie ma jego pozycja wobec klienta. Punktem wyjścia jego działania są wymagania i potrzeby podmiotu poszukującego ochrony. Ustawa nakłada ponadto na brokera szczególny obowiązek udzielenia porady opartej na rzetelnej analizie dostępnych na rynku produktów w liczbie wystarczającej do przygotowania rekomendacji najwłaściwszej umowy. Klient może pisemnie zrezygnować z takiej porady.
Nie oznacza to, że broker w każdym przypadku musi uzyskać ofertę od każdego działającego na rynku zakładu ubezpieczeń. Istotne jest przeprowadzenie analizy w zakresie pozwalającym przygotować odpowiednią rekomendację. Dlatego przy rozróżnianiu agenta, multiagenta i brokera warto zadać inne pytanie niż „ile ofert może mi przedstawić?”. Ważniejsze jest ustalenie, na czyją rzecz działa dany pośrednik i jaki jest wynikający z tego zakres jego obowiązków.
Czy broker i agent w taki sam sposób dobierają ubezpieczenie do potrzeb klienta?
Różna pozycja brokera i agenta nie oznacza, że tylko jeden z nich ma obowiązek uwzględniać potrzeby osoby lub firmy kupującej ubezpieczenie. Ustawa o dystrybucji ubezpieczeń określa obowiązki odnoszące się do dystrybutorów ubezpieczeń, a więc nie tylko brokerów. Dlatego porównania obu modeli nie powinno się sprowadzać do stwierdzenia, że broker analizuje potrzeby klienta, a agent jedynie sprzedaje polisę.
Obowiązek rozpoznania wymagań i potrzeb klienta dotyczy dystrybucji ubezpieczeń
Przed zawarciem umowy dystrybutor ubezpieczeń określa wymagania i potrzeby klienta na podstawie uzyskanych od niego informacji. Proponowana umowa powinna być zgodna z tymi wymaganiami i potrzebami. Dotyczy to również działalności agencyjnej. Agent nie powinien więc proponować produktu bez uwzględnienia informacji uzyskanych od klienta tylko dlatego, że działa na rzecz ubezpieczyciela.
Różnicy pomiędzy agentem a brokerem należy szukać gdzie indziej – między innymi w tym, czyją stronę reprezentują oraz jakie szczególne obowiązki ustawodawca przypisał działalności brokerskiej.
Na czym polega szczególny obowiązek brokera dotyczący analizy rynku i rekomendacji?
W przypadku brokera ustawa przewiduje obowiązek udzielenia porady opartej na rzetelnej analizie dostępnych na rynku produktów ubezpieczeniowych w liczbie wystarczającej do przygotowania rekomendacji najwłaściwszej umowy. Wyjątkiem jest sytuacja, w której klient pisemnie zrezygnuje z udzielenia porady.
Broker powinien również wyjaśnić podstawy swojej rekomendacji. Z punktu widzenia klienta oznacza to, że proces nie powinien kończyć się na przedstawieniu zestawienia propozycji i ich cen. Przy ubezpieczeniach przedsiębiorstw porównanie może wymagać uwzględnienia wielu parametrów umowy. Szczegółowe kryteria takiej analizy są jednak osobnym zagadnieniem.
Jak różni się zakres dostępnych rozwiązań u agenta i brokera?
Różnica w pozycji obu pośredników wpływa również na to, skąd pochodzą rozwiązania przedstawiane klientowi. W przypadku agenta punktem odniesienia są zakłady ubezpieczeń, na rzecz których prowadzi on działalność agencyjną. Broker działa natomiast w imieniu lub na rzecz klienta i poszukuje rozwiązania w ramach działalności brokerskiej.
Oferta agenta wynika z umów zawartych z zakładami ubezpieczeń
Agent może przedstawiać produkty zakładu lub zakładów ubezpieczeń, na rzecz których działa. Jeśli jest multiagentem, katalog dostępnych rozwiązań może obejmować propozycje wielu ubezpieczycieli.
Nie należy jednak utożsamiać tego automatycznie z analizą rynku wykonywaną przez brokera. Multiagent przedstawia rozwiązania pochodzące od zakładów, z którymi łączy go relacja agencyjna. Z perspektywy klienta istotne jest więc nie tylko to, ile propozycji otrzyma, ale również z jakiego zbioru zostały one wybrane.
Broker poszukuje rozwiązania z perspektywy potrzeb klienta
W przypadku brokera kierunek działania wynika z jego relacji z klientem. To wymagania i potrzeby klienta stanowią punkt wyjścia do poszukiwania odpowiedniej ochrony.
Nie oznacza to gwarancji otrzymania oferty od każdego zakładu ubezpieczeń. Dostępność konkretnego rozwiązania może zależeć między innymi od rodzaju ryzyka, polityki danego ubezpieczyciela czy jego gotowości do przedstawienia oferty. Istotą działalności brokerskiej jest więc nie sama liczba otrzymanych propozycji, lecz sposób przeprowadzenia analizy i przygotowania rekomendacji.
Czy broker i agent mają takie same możliwości negocjowania warunków ubezpieczenia?
Przy standardowych produktach ubezpieczeniowych klient często korzysta z wcześniej przygotowanych wariantów ochrony. W ubezpieczeniach przedsiębiorstw sytuacja może być bardziej złożona. Warunki ochrony mogą wymagać uzgodnień dotyczących zakresu, limitów odpowiedzialności czy innych postanowień umowy. Agent działa w ramach współpracy z zakładem ubezpieczeń oraz posiadanych uprawnień. Broker występuje natomiast w imieniu lub na rzecz klienta i może uczestniczyć w procesie uzgadniania warunków z ubezpieczycielami.
Oczywiście broker nie może dowolnie zmieniać warunków proponowanych przez zakład ubezpieczeń. Ostatecznie to ubezpieczyciel decyduje, czy zaakceptuje określone ryzyko i na jakich zasadach jest gotowy udzielić ochrony. W przypadku bardziej złożonych ubezpieczeń przedsiębiorstwa negocjacje mogą jednak stanowić istotny etap procesu poprzedzającego zawarcie umowy. Broker może przekazywać ubezpieczycielowi informacje dotyczące ryzyka, omawiać proponowane warunki i przedstawiać oczekiwania klienta. Rezultatem może być oferta uwzględniająca ustalenia poczynione w trakcie tego procesu.
Broker a agent po zawarciu polisy – jak może wyglądać dalsza obsługa klienta?
Rola pośrednika nie musi kończyć się w chwili zawarcia umowy ubezpieczenia. Zarówno działalność agencyjna, jak i brokerska może obejmować działania związane z późniejszą obsługą umowy. Zakres takiego wsparcia będzie jednak zależał od rodzaju pośrednika, konkretnej umowy i ustalonych zasad współpracy.
Nie należy więc przyjmować, że agent zajmuje się wyłącznie zawarciem polisy, podczas gdy broker zawsze prowadzi jej pełną późniejszą obsługę. W praktyce zakres świadczonych usług może być różny.
Obsługa zawartej umowy
W trakcie okresu ubezpieczenia mogą pojawić się sytuacje wymagające kontaktu z ubezpieczycielem. Przedsiębiorstwo może na przykład zmienić zakres działalności, kupić nowy majątek lub potrzebować wprowadzenia zmian w istniejącej umowie.
Agent może uczestniczyć w obsłudze umów zawartych za jego pośrednictwem w ramach działalności wykonywanej na rzecz danego zakładu ubezpieczeń.
Czynności brokerskie również mogą obejmować uczestniczenie w zarządzaniu i wykonywaniu umów ubezpieczenia. Broker robi to jednak w ramach swojej relacji z klientem. Dokładny zakres obsługi warto ustalić przed rozpoczęciem współpracy.
Udział brokera w sprawach dotyczących szkody
Ustawa o dystrybucji ubezpieczeń wskazuje, że czynności brokerskie mogą obejmować uczestniczenie w zarządzaniu i wykonywaniu umów ubezpieczenia również w sprawach o odszkodowanie lub świadczenie. W praktyce oznacza to możliwość dalszego wsparcia klienta, gdy wystąpi zdarzenie objęte ubezpieczeniem. Nie będziemy jednak rozwijać tutaj sposobu działania brokera podczas likwidacji szkody, ponieważ jest to temat wymagający osobnego omówienia.
Odpowiedzialność brokera i agenta – kto odpowiada za błędy pośrednika?
Różnice między brokerem a agentem dotyczą także odpowiedzialności za szkody powstałe w związku z wykonywaniem czynności pośrednictwa. W przypadku brokera odpowiedzialność za wykonywaną działalność spoczywa na nim. Broker ma jednocześnie obowiązek posiadania ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu wykonywania działalności brokerskiej.
Inaczej może wyglądać sytuacja agenta. Za szkodę wyrządzoną przez agenta w związku z wykonywaniem czynności agencyjnych co do zasady odpowiada zakład ubezpieczeń, na rzecz którego agent działa. Odrębne zasady dotyczą agenta wykonującego czynności na rzecz więcej niż jednego zakładu ubezpieczeń w zakresie tego samego działu ubezpieczeń. Taki agent odpowiada za szkody powstałe z tytułu wykonywania tych czynności i podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu OC. Z tego powodu również w kontekście odpowiedzialności nie wystarczy posługiwać się jednym ogólnym pojęciem „agent ubezpieczeniowy”. Znaczenie ma model, w którym dany agent prowadzi działalność.
Jak sprawdzić, czy mamy do czynienia z brokerem, agentem czy multiagentem?
Klient nie musi opierać się wyłącznie na deklaracji pośrednika. Komisja Nadzoru Finansowego prowadzi Rejestr Pośredników Ubezpieczeniowych, który pozwala zweryfikować status podmiotu. Rejestr składa się z rejestru agentów oraz rejestru brokerów. Można w nim sprawdzić, czy dana osoba lub firma posiada odpowiedni wpis. W przypadku agenta dostępne informacje pozwalają również ustalić zakłady ubezpieczeń, na rzecz których działa.
Ma to praktyczne znaczenie przed rozpoczęciem współpracy. Jeżeli pośrednik przedstawia produkty kilku ubezpieczycieli, sam ten fakt nie pozwala określić, czy jest brokerem, czy multiagentem. Weryfikacja wpisu usuwa tę wątpliwość. Pośrednicy mają również określone obowiązki informacyjne wobec klientów. Dlatego jeszcze przed zawarciem ubezpieczenia klient powinien wiedzieć, z jakim rodzajem pośrednika ma do czynienia i w jakim charakterze ten podmiot działa.
Broker czy agent – do kogo zwrócić się w konkretnej sytuacji?
Wybór pomiędzy agentem a brokerem powinien wynikać przede wszystkim z potrzeb klienta i zakresu oczekiwanej usługi. Oba modele pośrednictwa funkcjonują na rynku ubezpieczeniowym, ale opierają się na innych zasadach. Jeżeli klient jest zainteresowany produktem konkretnego zakładu ubezpieczeń, może zwrócić się do agenta działającego na rzecz tego ubezpieczyciela. Agent może przedstawić dostępne rozwiązania i przeprowadzić klienta przez proces zawarcia umowy w zakresie posiadanych uprawnień.
Klient, który chce poznać produkty kilku zakładów ubezpieczeń, może również skorzystać z usług multiagenta. Warto wówczas pamiętać, że dostępne rozwiązania pochodzą od ubezpieczycieli, na rzecz których dany agent prowadzi działalność.
Inna sytuacja występuje wtedy, gdy przedsiębiorstwo szuka pośrednika działającego w jego imieniu lub na jego rzecz i oczekuje porady opartej na rzetelnej analizie odpowiedniej liczby produktów dostępnych na rynku. Taki model odpowiada działalności brokera ubezpieczeniowego.
Znaczenie może mieć również stopień złożoności potrzeb firmy. Przedsiębiorstwo posiadające wiele lokalizacji, różne rodzaje majątku czy specyficzne ryzyka związane z prowadzoną działalnością może potrzebować procesu obejmującego analizę sytuacji i poszukiwanie rozwiązań na rynku. Nie oznacza to jednak, że każda firma w każdej sytuacji potrzebuje brokera.
Broker a agent ubezpieczeniowy – najważniejsze różnice w skrócie
Najważniejszym kryterium odróżniającym brokera od agenta nie jest liczba ofert, które mogą przedstawić klientowi. Jest nim przede wszystkim strona, na rzecz której działają.
| Kryterium | Broker ubezpieczeniowy | Agent ubezpieczeniowy |
|---|---|---|
| Podstawa działania | Działalność brokerska prowadzona na rzecz lub w imieniu klienta | Umowa agencyjna z zakładem ubezpieczeń |
| Skąd pochodzą analizowane rozwiązania? | Broker analizuje produkty dostępne na rynku w zakresie wystarczającym do przygotowania rekomendacji | Agent dystrybuuje produkty zakładu lub zakładów ubezpieczeń, na rzecz których działa |
| Czy może współpracować z wieloma ubezpieczycielami? | Może zwracać się do różnych zakładów w ramach wykonywania czynności na rzecz klienta | Tak. Agent może działać na rzecz więcej niż jednego zakładu ubezpieczeń |
| Porada i rekomendacja | Broker ma szczególny obowiązek udzielenia porady opartej na rzetelnej analizie odpowiedniej liczby produktów, chyba że klient pisemnie z niej zrezygnuje | Agent podlega obowiązkom dystrybutora, w tym dotyczącym wymagań i potrzeb klienta |
| Rejestr | Rejestr brokerów | Rejestr agentów |
| Odpowiedzialność i OC | Broker odpowiada za wykonywaną działalność i podlega obowiązkowemu OC | Zasady zależą m.in. od tego, czy agent działa na rzecz jednego czy kilku zakładów w zakresie tego samego działu |
W praktyce agent, multiagent i broker mogą uczestniczyć w procesie prowadzącym do zawarcia ubezpieczenia, ale robią to w różnych rolach. Agent działa na rzecz zakładu ubezpieczeń, a broker na rzecz lub w imieniu klienta. Multiagent nadal pozostaje agentem, nawet jeżeli przedstawia produkty wielu ubezpieczycieli. To właśnie tę różnicę warto sprawdzić w pierwszej kolejności przed rozpoczęciem współpracy z pośrednikiem. Pozwala ona lepiej zrozumieć, jaki jest zakres jego działania, skąd pochodzą przedstawiane rozwiązania i jaką rolę pełni wobec klienta.
